6. Emisyon Grubu, Türkiye’nin ekonomik tarihinde enflasyonist sürecin resmen başladığı, paraların üzerinden sıfırların art arda gelmesinin ilk adımlarının atıldığı ve popüler kültürde derin izler bırakan banknot serisidir. 1966 ile 1983 yılları arasında tedavülde kalan bu seri; 5, 10, 20, 50, 100, 500 ve 1.000 Türk liralık kupürlerden oluşmuştur.

​

Bu seriyi Türk finans tarihinde özel kılan unsur, cumhuriyetin ilanından beri ilk kez kağıt paralarda köklü bir tasarım felsefesi değişimine gidilmesi ve 1970'lerdeki küresel ekonomik krizlerin Türkiye piyasasına yansıyan yüzü olmasıdır.

​

 

Yenilenen Tasarım Felsefesi ve Dikey Tasarımlar

​

6. Emisyon grubunu elinize aldığınızda fark edeceğiniz en büyük görsel devrim, bazı banknotların arka yüzlerinin dikey (portre) formatta tasarlanmış olmasıdır. Cumhuriyet tarihi boyunca yatay basılan paralara alışkın olan halk için bu durum oldukça yenilikçi bir estetik yaklaşım sunmuştur.

​

Ayrıca bu seride, 1951 yılında Ankara'da kurulan milli Banknot Matbaamız artık tam kapasiteyle çalışmaktadır. Serideki paraların çok büyük bir kısmı tamamen yerli imkanlarla, Türkiye'de basılarak piyasaya sürülmüştür.

​

 

Enflasyonun İlk Ayak Sesleri: "Yeşil Yüzlük" ve Değer Kaybı

​

Bir önceki 5. Emisyon döneminde "Mavi Yüzlük" ve "Mor Binlik" ile zirve yapan satın alma gücü, 1970’lerdeki petrol krizleri, Kıbrıs Barış Harekatı sonrası uygulanan ambargolar ve yükselen enflasyonla birlikte hızla erimeye başladı.

​

• Yeşil Yüzlük: 5. Emisyonun o meşhur "Mavi Yüzlüğü" bu seride rengini değiştirerek "Yeşil Yüzlük" oldu. Ancak enflasyon nedeniyle eski gücünü yitirmişti; artık bir yüzlükle büyük alışverişler yapmak imkansız hale gelmişti.

• Mor Binliğin Sıradanlaşması: Eski seride halkın rüyalarını süsleyen, bir tanesiyle ev alınan 1.000 liralık banknotlar (Mor Binlik), bu seride rengini kahverengine bıraktı. Enflasyon yüzünden artık orta halli bir ailenin bile cüzdanına girecek kadar sıradan bir paraya dönüştü. Piyasada paranın değeri o kadar düşmüştü ki, serinin sonuna doğru 5 liralık kağıt para pul değerine inerek yerini tamamen madeni paraya bıraktı.

 

 

Paraların Arka Yüzündeki Semboller ve Gravürler

​

6. Emisyon grubu paraların ön yüzünde yine geleneksel olarak farklı açılardan çizilmiş Mustafa Kemal Atatürk portreleri yer alırken, arka yüzlerinde Türkiye'nin hem tarihi mirasları hem de modern altyapı hamleleri sergileniyordu:

• 5 Türk Lirası: Arka yüzünde dikey bir tasarımla Antalya'daki ünlü Manavgat Şelalesi gravürü yer alıyordu.

• 10 Türk Lirası: İstanbul'un sembolü olan tarihi Kız Kulesi resmiyle basılmıştı.

• 20 Türk Lirası: Cumhuriyet tarihinde ilk kez basılan bir kupürdü ve arkasında dikey bir tasarımla Erzurum'daki Selçuklu mirası Çifte Minareli Medrese bulunuyordu.

• 50 Türk Lirası: Arka yüzünde dikey formatta Isparta'daki Eğirdir Gölü manzarası işlenmişti.

• 100 Türk Lirası (Yeşil Yüzlük): Arkasında heybetli bir görünüme sahip olan Ağrı Dağı ve hemen önünde yükselen Osmanlı şaheseri İshak Paşa Sarayı yer alıyordu.

• 500 Türk Lirası: Cumhuriyetin ilk yıllarında İstanbul'un kalbini simgeleyen, Beyazıt Meydanı'ndaki İstanbul Üniversitesi Giriş Kapısı gravürüyle süslenmişti.

• 1.000 Türk Lirası: Önceden Anıtkabir resmi taşırken, bu seride arkasına İstanbul Boğazı’nı süsleyen tarihi Rumeli Hisarı görseli yerleştirildi.

 

 

Tedavülden Kalkışı

​

1980’li yıllara girildiğinde Türkiye ekonomisi kabuk değiştiriyordu. 24 Ocak Kararları ile dışa açılan ekonomide enflasyon kontrol edilemez bir boyuta ulaştı. 1.000 liralık banknotun bile yetersiz kalması üzerine Merkez Bankası, Türk para tarihinin en çok sıfırlı dönemi olacak olan 7. Emisyon grubu üzerinde çalışmaya başladı. 6. Emisyon grubu banknotlar, 1984 yılına kadar kademeli olarak piyasadan çekildi ve yerlerini milyonluk paraların doğacağı yeni döneme bıraktı.