BUNLARI BİLELİM
-
E-9 Emisyon Grubu Türk Lirası banknotların I. tertibi ve madeni paralar 1 Ocak 2009 tarihinde dolaşıma çıkarılmıştır.
-
E-9 Emisyon Grubu II. tertip 10, 20 ve 100 TL'lik banknotlar 24 Aralık 2012, 5, 50 ve 200 TL'lik banknotlar ise 8 Nisan 2013 tarihlerinde dolaşıma çıkarılmıştır.
-
II. tertip banknotlarda imza değişikliği yapılmış, ayrıca 5 TL'lik banknotta hakim renk değişikliğine gidilmiştir. Bu değişiklikler haricinde, banknotlar boyutları, ön ve arka yüz kompozisyonları ile genel nitelik ve görünümleri bakımından I. tertipleriyle aynı olup, birlikte tedavül edecektir.
-
Banknotlarda, görme engellilere yönelik olarak kupür değerinin anlaşılmasını sağlamak üzere, dokunulduğunda hissedilen ve Braille alfabesinden yararlanılarak oluşturulan kabartma baskı desenler kullanılmış, ayrıca farklı değerdeki banknotlar farklı boyutlarda basılmıştır.
-
Banknotlarda birçok güvenlik özelliği bulunmaktadır:
-
Holografik şerit folyo,
-
Renk değiştiren şerit,
-
Filigran,
-
Gizli görüntü,
-
Bütünleşik görüntü,
-
Üzerinde kupür değeri ve "TL" harfleri bulunan, UV ışık altında parlayan emniyet şeridi bunlardan bazılarıdır.
-
-
Bir banknotun gerçekliğini tespit etmek için birden fazla güvenlik özelliği kontrol edilmelidir.
-
Türk Lirasına kazandırılan itibarın perçinlenmesi ve dünyada bilinirliğinin artırılması amaçlarına yönelik olarak, Türk Lirasını anlaşılabilir, özgün, estetik, elle yazımı kolay ve akılda kalıcı olarak temsil edebilecek şekilde tasarlanan simge (₺) 1 Mart 2012 tarihinde kamuoyuna tanıtılmıştır.
-
Dolaşımdan kaldırılan ancak, zamanaşımı süresi devam eden banknotlar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve T.C. Ziraat Bankası şubelerinde yenileriyle değiştirilebilmektedir.
-
Türk Lirası banknotlar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na bağlı Banknot Matbaası'nda; madeni paralar ise, Hazine Müsteşarlığı'na bağlı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'nde basılmaktadır.
-
Banknotların korunabilmesi amacıyla, üzerlerine yazı yazılmaması, buruşturulmaması, delinmemesi, yırtılmaması ve cüzdan kullanma alışkanlığının edinilmesi önemlidir.
Genel Bilgiler
-
Banknotlarımızda gerçeğinin sahtesinden kolaylıkla ayırt edilmesini sağlayacak, bireylere ve profesyonellere yönelik olmak üzere toplam 12 adet güvenlik özelliği bulunmaktadır. Bireylere yönelik 10 özelliğin kontrol edilebilmesi için herhangi bir araç kullanılmasına gerek yoktur. Elinizdeki broşürde bireylere yönelik güvenlik özelliklerinden bazılarına yer verilmektedir.
-
Tüm güvenlik özellikleri, tüm banknotlarda aynı konumda bulunmaktadır.
-
Bir banknotun gerçekliğini tespit etmek için birden fazla güvenlik özelliği kontrol edilmelidir. Ele geçirilen sahte banknotlar incelendiğinde, güvenlik özelliklerinden birkaçının birlikte kontrol edilmesi durumunda, sahte banknotların kolaylıkla ayırt edilebildiği görülmektedir.
-
Sahte olduğu düşünülen banknot nereden ve kimden alındığına dair mümkün olduğu kadar çok bilgi ile birlikte Cumhuriyet Başsavcılıklarına veya kolluk güçlerine bildirilmeli ve teslim edilmelidir.
-
Türk lirası banknotlar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na bağlı Banknot Matbaası'nda; madeni paralar ise, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı olarak faaliyet gösteren Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü'nde basılmaktadır.
-
Eskimiş, yıpranmış veya kısmen fiziki parça kaybına uğramış banknotları değiştirme işlemi "Eskimiş, Yıpranmış veya Kısmen Fiziki Parça Kaybına Uğramış Banknotların Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri ve bankalar tarafından yapılmaktadır.
-
Güvenlik özelliklerine ilişkin kapsamlı bilgilere Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası internet sitesinden (www.tcmb.gov.tr) ulaşılabilmektedir.
Güvenlik Özelliklerinin Kontrolü 4 Ayrı Yöntem ile Yapılabilir
-
Dokunma: Banknotlarımızda bulunan bazı yazı ve rakam grupları ile motifler parmakla dokunulduğunda kabartma hissi vermektedir.
-
Bakma: Banknotlarımızda ışığa tutulduğunda her iki yüzden de görülebilen Atatürk portresi ve kupür değerini gösteren rakamdan oluşan filigran ile emniyet şeridi ve bütünleşik görüntü bulunmaktadır.
-
Açılı Bakma: Banknotlarımızın ön yüzünde yatay konumda göz hizasında ışığa doğru tutulduğunda görülebilen gizli görüntü ile farklı açılardan bakıldığında holografik şerit folyo, arka yüzde ise renk değiştiren şerit yer almaktadır.
-
Cihaz Yardımıyla Bakma: Banknotlarımızın bazı özellikleri büyüteç ve UV ışık veren cihazların yardımı ile görülebilmektedir.
*** 2009 Yılından günümüze kadar sadece 5 Türk lirasının rengi değişmiştir.
İlk seride (I. tertip) 5 TL ve 50 TL banknotların her ikisinin de hakim rengi kahverengi tonlarındaydı (5 TL açık kahverengi, 50 TL ise daha koyu bir kahverengi/sarı tonundaydı). Bu renk benzerliği nedeniyle vatandaşlar özellikle alışveriş esnasında 5 TL ile 50 TL'yi sıklıkla karıştırıyor, bu durum ciddi mağduriyetlere ve şikayetlere yol açıyordu.
Merkez Bankası da tam olarak bu 50 TL ile olan karışıklığı önlemek adına 2013 yılında II. tertip 5 TL'nin rengini kahverengiden mor (menekşe) tonuna çevirmiştir.
PARALARIN ÖZELLİKLERİ
